Doeboekje
14.12.05>05.11.06
Zomer 2006
Hart
Har s
tsTo
T c
o h
c t
Museum
voor natuurwetenschappen

Vautierstraat 29 - 1000 Brussel
V.U. C. PISANI - Vautierstraat 29 - 1000 Brussel
www.natuurwetenschappen.be
HartsTocht - Doeboekje 1









Inhoud
I. Proefjes







p.3
1. Maak zelf een stethoscoop




p.3
2.
Pomp
als
een
hart
p.4
II. Receptjes






p.4



1.
Gegratineerd
fruit
p.4
2.
Fris
groenteslaatje
p.5
III.
Lichaamsoefeningen
p.5





1. Enkele voorbeelden van `gezond' stappen in open lucht
p.6
2. Enkele oefeningen waarbij je rechtop staat


p.6
IV.
Quiz p.7
2
HartsTocht - Doeboekje









Wat je allemaal rond HartsTocht kan doen
Heb je zin om met je groep HartsTocht te komen bekijken? In dit boekje vind je niet alleen
informatie, maar ook leuke activiteiten waarmee je jonge groepsleden hun bezoek kunnen
voorbereiden en er nadien nog van zullen genieten.
I. Proefjes
1)
Maak zelf een stethoscoop
Het bloed stroomt altijd in dezelfde richting. Daarvoor zorgen de vier hartkleppen. Deze `klapdeuren'
dwingen het bloed door hartboezems en -kamers en door de aders. Deze deuren klappen telkens met
een droge tik dicht. Met zijn stethoscoop beluistert de dokter dit getik.
Dit heb je nodig op een stethoscoop te maken:
schaar
plastic trechter
plastic slang
T-verbindingsstuk
kleefl int
chronometer
Zo ga je te werk:
1. Knip van de slang drie stukken van 30 cm af
2. Sluit n stuk slang met het ene eind aan de trechtertuit aan en met het andere
eind aan de T-verbinding en maak alles stevig met de kleefband vast.
3. Bevestig de twee andere stukken slang met kleefband aan de T-
verbinding.
4. Je stethoscoop is klaar! Vraag aan een vriend of hij een minuut lang
wil hollen. Hou dan de trechter tegen zijn borst (een
beetje aan de linkerkant) en stop de twee eindjes
slang in je oren. Chronometreer zijn hartslag
tijdens n minuut.
5. Doe dit nu nog eens nadat je vriend wat
gerust heeft. Gaat zijn hartslag even snel?
HartsTocht - Doeboekje 3
















2)
Pomp als een hart
En hartslag stuwt ongeveer 150 ml bloed door de aderen (bij iemand die rust)! Een volwassenenhart
klopt 60 tot 80 maal per minuut.
Dit heb je nodig:
beker van ongeveer 150 ml
twee plastic teilen
water
chronometer
Zo ga je te werk:
Probeer het water van de ene teil in de andere krijgen. Hiervoor moet je 70 bekers water per minuut
scheppen, want dat is wat het hart doet.
Lukt het jou? En hou je dit tempo lang vol?
Je armspieren worden veel vlugger moe dan je hart! Onze hartspier is iets heel bijzonders: hij pompt
heel ons leven lang, onvermoeibaar, zonder ophouden.
II. Receptjes
Zo ga je te werk:
Gezond eten is heel belangrijk. Zo vermijd je hart- en vaatziekten, hoge bloeddruk, zwaarlijvigheid...
Smul elke dag fruit en groenten (vitamines en mineralen); kies beter vis dan vlees (eiwitten); vergeet
geen zuivelproducten (calcium); eet brood, granen, zetmeel (vezels); drink water (voor ng meer
mineralen)...
1) Gegratineerd
fruit
Dit heb je nodig:
150 g bloem
60 g suiker
1 ei
ongeveer 20 cl melk
1/2 pakje gistpoeder
Fruit (vers, in blik of diepvries): appel, peer, kers, ananas, perzik, braambes... en nog veel meer.
Zo ga je te werk: (10 minuten)
Meng bloem, suiker, gistpoeder en ei dooreen.
Doe er koude melk bij tot je een wafeldeeg krijgt.
Schik het fruit in een gratineerschotel en giet er het deeg over.
Zet de schotel 30 minuten in de oven (180 C thermostaat 6)
Eet lauw of koud. Smakelijk!
4
HartsTocht - Doeboekje
















2) Fris
groenteslaatje
Dit heb je nodig:
2 tomaten
2 peentjes
1 gele paprika
1 rode paprika
1 mooie ui
1 granny-appel
... of eender welke kleurrijke groente uit je koelkast
2 ceetlepels kwark met 0 % vetgehalte
2 eetlepels notenazijn (of andere azijn, als je dit liever hebt)
zout, peper, basilicum, sjalot
Zo ga je te werk: (20 minuten)
Snij de groenten in dunne schijfjes in de keukenrobot of, als je die niet hebt, gewoon met een mesje.
Groenten als wortelen (of erwten) laat je vijf tot tien minuten in water koken.
Voor de saus meng je kwark, azijn, zout, peper, basilicum en sjalot.
Meng die met de groenten in een slakom.
Zet alles in de koelkast en dien heel koel op.
III. Lichaamsoefeningen
Waarom is fysieke inspanning zo nodig om gezond te blijven?
Zowel je lichaam als je geest varen er goed bij. Wie weinig beweegt, loopt meer risico op hart- en
vaatziektes, diabetes en zwaarlijvigheid. Lichaamsbeweging vermindert overigens ook de kans op
bepaalde soorten kanker, hoge bloeddruk, osteoporose, depressie en angstgevoelens.
Op elke leeftijd volstaat een halfuurtje doorsnee lichaamsoefening om fi t te blijven.
We kunnen zeker twee soorten lichaamsoefening aanraden:
Zwemmen is zeker de meest volledige oefening, want het is goed voor lichaam, cordinatie, lenigheid
en volharding. Je krijgt er een grotere longinhoud en steviger spieren door.
Stappen is ook een uitstekende oefening. Ze zorgt voor betere ademhaling, bloedsomloop en
vertering. Je laat tevens je zenuwstelsel uitrusten.
HartsTocht - Doeboekje 5


1)
Enkele voorbeelden van `gezond' stappen in open lucht
Op je tippen stappen met je
Flink doorstappen met je knien
armen in de lucht, zodat je je
telkens hoog.
lichaam zoveel mogelijk uitrekt.
Naar links huppelen, en dan naar
rechts.
Zo lang mogelijk gehurkt stappen.
2)
Enkele oefeningen waarbij je rechtop staat.
Je linkerbeen zo hoog mogelijk
Je armen gestrekt laten
voor je uit `gooien'. Doe dit 20
ronddraaien: 20 maal in n
maal en dan 20 maal met je
richting en 20 maal andersom.
rechterbeen.
6
HartsTocht - Doeboekje



IV. Quiz
Deze kleine quiz los je best op zodra je de tentoonstelling HartTocht bezocht
hebt. Trek een kring rond het goede antwoord.

1 Welk gespierd orgaan is er verantwoordelijk voor de circulatie van het bloed?
A. Biceps
B. Longen
C. Hart
2 Wat is de rol van het hart voor de bloedcirculatie?
A. Hij is de fi lter voor afvalstoffen.
B. Hij klopt het ritme zodat we goed kunnen inslapen.
C. Het is de pomp die ons bloed voorstuwt doorheen het lichaam.
3 Hoeveel liter bloed bevat een menselijk lichaam gemiddeld?
A. 2
liter
B. 5
liter
C. 10
liter
4 Wat transporteert het bloed niet?
A. Zuurstof
B. Gifstoffen
C. Elektriciteit
5 Wat transporteren de rode bloedcellen?
A. Voedingsstoffen
B. Zuurstof
C. Witte
bloedcellen
6 Wat is de functie van de witte bloedcellen?
A. Ons verdedigen tegen ziektes
B. Bloed
aanmaken
C. Zuurstof
transporteren
7 Het bloed stroomt van het lichaam naar het hart langs de...
A. Aders
B. Haarvaten
C. Slagaders
8 Hoeveel bloed wordt er gefi lterd door de nieren in 24 uur?
A. 10
liter
B. 300
liter
C. 1700
liter
HartsTocht - Doeboekje 7



9 Welke organen zorgen ervoor dat we zuurstof kunnen opnemen in ons bloed en koolstofdioxide
afgeven?
A. Longen
B. Nieren
C. Darm
10 Welke bloedgroep komt het meest voor bij ons Europeanen?
A. A
B. B
C. O
11 Welk gas wordt er getransporteerd door het bloed dat wordt gelimineerd via de longen?
A. CO
2
B. Lachgas
C. Zuurstof
12 Wat is de normale temperatuur van ons bloed?
A. 0
B. 20
C. 37
13 Welke kleur heeft het zuurstofarm bloed?
A. Blauw
B. Bruin
C. Levendig rood
14 Wanneer zal het hart sneller slaan?
A. Als we slapen
B. Als we eten
C. Als we rennen
15 In vergelijking met het hart van een volwassene, slaat dat van een baby
A. Minder
snel
B. Zelfde
snelheid
C. Sneller
16 Waar worden de rode bloedcellen aangemaakt?
A. In de maag
B. In het beenmerg
C. In de lever
17 Van welk dier slaat het hart het snelste?
A. Olifant
B. Kat
C. Muis
8
HartsTocht - Doeboekje


18 Hoeveel maal per etmaal klopt het menselijk hart?
A. 100
000
B. 5000
C. 50
000
19 Hoe groot is je hart?
A. Zo groot als je gebalde vuist
B. Zo groot als je twee vuisten samen
C. Zo groot als je hoofd
20 Wanneer slaat je hart?
A. Alleen als je wakker bent
B. De hele tijd
C. Iedere keer dat je inademt
21 Wat is het verschil tussen het hart van een sporter en dat van iemand die geen sport doet?
A. Het hart van een sporter is kleiner maar sterker.
B. Het hart van een sporter is groter en sterker.
C. Er is geen verschil.
22 De punt van het hart wijst:
A. Naar
voor
B. Naar
links
C. Naar
boven
23 Hoe lang is ons bloedvatenstelsel?
A. Ongeveer 1 kilometer
B. Ongeveer 100 kilometer
C. Ongeveer 100 000 kilometer
24 Hoeveel bloed heeft een volwassen mens in zijn lichaam?
A. 2
liter
B. 5
liter
C. 25
liter
25 Welke cellen horen niet thuis in het bloed?
A. Witte
bloedcellen
B. Rode
bloedcellen
C. Telefooncellen
26 Wat is een blauwe baby?
A. Een
smurfenbaby
B. Een baby waarvan het hartje niet meer klopt met als gevolg dat hij blauw wordt
C. Een adellijke baby met blauw bloed (door de babydunne huid is dit nog goed te zien)
Oplossing
.B 22.B 23.C 24.B 25.C 26.B
21
B
9.A 20.
8.A 1
.C 1
7
6.B 1
5.C 1
4.C 1
3.B 1
2.C 1
.A 1
1
0.C 1
.A 8.C 9.A 1
.C 2.C 3.B 4.C 5.B 6.A 7
1
HartsTocht - Doeboekje 9