Acht nieuwe muizensoorten ontdekt - pagina 2
Uit het oog, uit de genen
De soortengroep Lophuromys flavopunctatus THOMAS, 1888 s.l. species complex groepeert de zogenaamde Afrikaanse 'gespikkelde borstelbontratten' die voorkomen van het noordoosten van Angola over zuidelijk Congo, Noord-Mozambique, Tanzania, Burundi, Rwanda, Oost-Congo, Noord-Congo, Uganda, zuidelijk Kenia en Ethiopië. De soorten in Ethiopië zijn geografisch gescheiden van de andere door droge laaglanden.
Van deze gespikkelde borstelbontratten waren tot dusver 23 soorten bekend en de recente bevindingen van Erik Verheyen voegen er daar maar liefst acht nieuwe aan toe. Door de nogal onregelmatige verspreiding van deze soorten vermoeden wetenschappers dat ze waarschijnlijk zijn ontstaan als het resultaat van zogenaamde 'allopatrische soortvorming'. Dit wil zeggen dat afstammelingen van een zelfde soort door een onoverkomelijke grens van elkaar gescheiden geraakten en daardoor evolueerden tot aparte soorten. Dit fenomeen is bijvoorbeeld typisch voor populaties in naburige streken die van mekaar gescheiden zijn geraakt door droge tussengebieden. Omdat deze zoogdieren enkel gedijen in vochtige habitats, is er geen uitwisseling van genen meer, of toch slechts in uiterst beperkte mate, tussen deze geïsoleerde gebieden.
Kennen om te beschermen
Waarom wil Erik met collega wetenschappers deze zoogdieren en hun verspreiding bestuderen? In Oost-Afrika zijn er talrijke kritieke plekken waarvan de biodiversiteit wordt bedreigd, met name in de Oostelijke Arc Mountains (die vanuit Tanzania doorlopen in Malawi en Mozambique) en de Ethiopische hooglanden. Klimaatsverandering is hier een oorzaak van, en ook de levensnoodzakelijke uitbreiding van landbouwgebieden. Dit laatste gebeurt best zo oordeelkundig mogelijk. Nauwkeurig onderzoek toont aan dat muizen die leven op naburige bergflanken, niet tot dezelfde soort behoren en allemaal hun functie vervullen in een groter systeem. In deze streek woont ook een endemische kameleon en zelfs een endemisch aapje.
Een betere kennis over de aanwezigheid, al dan niet in grote hoeveelheden, van endemische soorten uit deze regio's (endemisch wil zeggen dat het gaat om soorten die enkel en alleen in een bepaald gebied voorkomen) zal in belangrijke mate bijdragen tot het uitwerken van programma's voor het opvolgen van de diversiteit van zoogdieren uit het gebied.
Wil je graag meer weten over deze ontdekking? Stuur voor de volledige tekst van onderstaande wetenschappelijke publicaties een mail naar Erik Verheyen.
Verheyen,W.N., Hulselmans, J.L.J., Dierckx, T., Mulungu, L., Leirs, H., Corti, M. & Verheyen, E. The characterization of the Kilimanjaro Lophuromys acquilis TRUE 1892 population and the description of five new Lophuromys species (Rodentia, Muridae), In: Bulletin van het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen: biologie, 77(2007), p. 23-76.
Lavrenchenko, L.A., Verheyen, W.N., Verheyen, E., Hulselmans, J. & Leirs, H. Morphometric and genetic study of Ethiopian Lophuromys flavopunctatus THOMAS, 1888 species complex with description of three new 70-chromosal species (Muridae, Rodentia), In: Bulletin van het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen: biologie, 77(2007), p. 77-118.