Passie in een slakkenvaart
Thierry Backeljau, diensthoofd invertebraten en slakkenspecialist, twijfelt er niet aan: "Biodiversiteit is passie, op alle vlakken. De natuur wekt emoties op bij haar toeschouwers, wetenschappers zijn gepassioneerd over hun onderzoek, en in de natuur komt er ook heel wat passie bij kijken!"
Dat wordt duidelijk als je het studieonderwerp van Thierry bekijkt: het voortplantingsgedrag van mariene en landslakken. Deze van reputatie wat trage en slijmerige diertjes blijken er een pikant liefdesleven op na te houden, waarbij liefdespijlen, reuzenpenissen en partnerruil hen absoluut niet vreemd zijn!
Samen met zijn medewerkers zet Thierry het voortplantingsgedrag van slakken in kaart via observaties, koppelingsexperimenten en genetisch onderzoek. “Ons onderzoek richt zich vooral op het verruimen van de algemene biologische en taxonomische kennis van slakken,” vertelt Thierry. “Dit eerder ‘fundamentele’ onderzoek is nodig om de wereld rondom ons te begrijpen.”
Met informatie over de eigenschappen van een soort als basis kunnen wetenschappers kijken naar de relatie van het dier en zijn omgeving, en nagaan hoe menselijke invloeden als vervuiling en habitatvernietiging hier een effect op hebben. Slakken spelen immers een niet te onderschatten rol in de natuurlijke huishouding: ze zijn van groot belang bij de humusvorming in bossen en bepaalde graslanden, geven zeldzame planten meer kansen door woekerende soorten weg te maaien en zijn een belangrijke voedselbron voor allerlei diersoorten.
Slakken zijn echter niet overal even geliefd: vooral landbouwers en tuiniers zien hen liever gaan dan komen… De beestjes kunnen immers behoorlijk wat schade aan gewassen aanrichten. “Ook daarvoor zijn slakkenstudies bijzonder belangrijk. Als je een probleem op een goede manier wil aanpakken, moet je eerst weten waar je mee te maken hebt. Een gericht beheersprogramma kan je vergelijken met een medische behandeling. Vooraleer je medicijnen krijgt, moet een dokter eerst vaststellen over welke ziekte het gaat!”
Bijvoorbeeld, in een bepaald landbouwgebied komen twee slakkensoorten voor, die zich elk in een andere periode van het jaar voortplanten. “Verkeerdelijk werden de twee eerst als één pestsoort aanzien, en moest er dus voortdurend geïnvesteerd worden in bestrijdingsmiddelen. Na identificatie bleek dat het om twee soorten ging, waarvan er maar één daadwerkelijk schadelijk was. De bestrijding kon dus gereduceerd worden tot een veel kortere periode, wat veel economischer én beter voor het milieu is.”
“Onderzoek en bescherming van onze totale biodiversiteit is zonder twijfel cruciaal,” besluit Thierry. “De kleinste dieren overheersen wat betreft soortenaantal en biomassa en vormen de fundering voor alle ecosystemen. Alleen door ze in detail te bestuderen kunnen we hen beschermen!”
