Modirisk: steekmuggen in kaart gebracht
Je ligt in bed en net wanneer je bijna bent ingedommeld klinkt er opeens een irritant gezoem rond je hoofd: een mug komt je nachtrust verstoren. Insectendeskundige Wouter Dekoninck kent de dader: “Het is hoogstwaarschijnlijk de gewone huismug, ofwel Culex pipiens. Dat is veruit de meest voorkomende muggensoort in België en verantwoordelijk voor bijna alle muggenbeten bij mensen.”
Toch leven er nog een heleboel andere soorten steekmuggen in ons land, maar tot voor kort was er eigenlijk maar weinig bekend over de biodiversiteit van steekmuggen in België. “Sinds de jaren ’40 is hier geen georganiseerd wetenschappelijk onderzoek meer naar gevoerd’, vertelt Wouter. “Twee jaar geleden zijn we van start gegaan met het project Modirisk om de steekmuggen van België in kaart te brengen.” De wetenschappers van Modirisk wilden weten hoe het gesteld is met de inheemse soorten, maar wat hen vooral interesseerde is of er ook exotische soorten voorkomen in ons land. Er is immers steeds meer internationaal verkeer van goederen en mensen, waardoor exotische soorten zich makkelijker kunnen verspreiden. Ook de opwarming van het klimaat kan er toe bijdragen dat tropische muggen zich bij ons gaan vestigen. En dat kan grote gevolgen hebben, want die exotische soorten kunnen soms ziektes met zich meebrengen, zoals bijvoorbeeld malaria.
Om de muggen te kunnen vangen werd er gebruikt gemaakt van speciale vallen die werken op propaangas, dat wordt omgezet in water, CO2 en warmte. “Steekmuggen lokaliseren hun prooi door de lichaamstemperatuur en het uitgeademde CO2, dus ze worden onweerstaanbaar aangetrokken tot de vallen”, legt Wouter uit. “Een derde manier waarop ze hun prooi vinden is via geur. Bij mensen is de lichaamsgeur individueel verschillend, wat verklaart waarom sommige mensen vaak gebeten worden en anderen bijna nooit. Het zijn trouwens alleen de vrouwtjes die bloed zuigen, ze hebben de eiwitten nodig om eitjes te kunnen leggen. De mannelijke steekmuggen leven op een strikt vegetarisch dieet van nectar en andere plantensappen.”
“Na drie jaar intensief vangen op meer dan negenhonderd verschillende locaties, zowel in steden, in landbouwgebied als in de natuur, weten we nu dat er in België in totaal 30 verschillende soorten steekmuggen voorkomen”, vertelt Wouter. “Sommige soorten zuigen enkel bloed bij kikkers en padden, de meeste andere soorten zijn minder kieskeurig en bijten ook vogels, knaagdieren of mensen en andere grote zoogdieren. We zagen duidelijk dat bepaalde soorten enkel in bossen voorkomen, terwijl andere soorten overwinteren in huizen en dus vooral in stedelijke gebieden leven. We hebben ook kunnen vaststellen dat er vandaag twee exotische soorten in ons land leven, beide afkomstig uit Azië. Ze zuigen bloed bij de mens, maar zijn niet erg agressief. Wel zijn het potentiële overbrengers van virussen die in sommige gevallen bij mensen een dodelijke vorm van hersenvliesontsteking veroorzaken. Gelukkig komen deze virussen voorlopig niet voor in België, er is dus geen reden tot paniek. Dankzij Modirisk zullen we binnenkort in staat zijn om het risico op een uitbraak van dergelijke ziektes correct in te schatten en als het nodig mocht zijn de overheid bij te staan in het nemen van de gepaste bestrijdingsmaatregelen.”
